أرفع ، أرفعيت محل سجود به أكثر از مقدار لبنه جايز نيست ، خواه در أرض منحدره بوده باشد يا علو قائم . و اما عكس اين يعنى محل جبهه أخفض بوده باشد از محل وقوف ، ظاهر اين است أخفضيت مسجد از موقف در ارض منحدره مضر نبوده ، اگر چه علاوهء از قدر لبنه بوده باشد ، لكن حسن احتياط در امور دين ظاهر است . مطلب رابع : اين است هرگاه جبهه واقع شد بر موضع مرتفعى كه ارتفاع آن علاوهء از قدر لبنه بوده باشد ، در اين صورت اگر متمكن از كشيدن جبهه به موضع مساوات يا مرتفعى كه به قدر لبنه فنازلا بوده باشد رفع جبهه متعين است . و اما هرگاه متمكن از كشيدن جبهه بوده باشد به محل جواز ، اختلاف كرده‌اند در اين فقهاء به سه قول : اول - تعين جر جبهه است به موضع جواز و عدم جواز رفع آن است ، و اين قول شيخ طائفه است در استبصار « 1 » و محقق است در معتبر « 2 » و صاحب مدارك است در مدارك . دوم : تعين رفع و عدم جواز جر است ، و اين قول مرحوم علامه است در تذكره و شيخ شهيد است در كتاب ذكرى « 3 » و بيان « 4 » و دروس « 5 » . سوم : تخيير ميان جر و رفع است ، پس مكلف در اين حالت مخير است ما بين آن كه رفع جبهه نمايد و وضع نمايد به محل معتدل يا بگشد جبهه را به محل معتدل ، و اين مختار علامه است در منتهى و نهاية الاحكام « 6 » و تحرير و محقق ثانى در جامع

--> « 1 » استبصار ج 1 / 331 . « 2 » معتبر محقق ج 1 / 212 . « 3 » ذكرى ص 201 . « 4 » بيان ص 88 - 89 . « 5 » دروس ص 39 . « 6 » نهاية الأحكام ج 1 / 489 .